Informacje dla pracodawców

Obowiązki pracodawców w zakresie szczepień ochronnych pracowników

W kontekście zapobiegania chorobom zakaźnym w miejscu pracy, w tym podejmowania szczepień ochronnych, konieczne jest wskazanie obowiązków ciążących na pracodawcach.

Podstawa prawna realizacji szczepień ochronnych w miejscu pracy
  1. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2016 r. poz. 1866 ze zm.).
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. z 2005 r. nr 81, poz. 716 ze zm.).
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności (Dz.U. z 2012 r. poz. 40).
  4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 201 1r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.).

W przepisach prawnych regulujących powinności pracodawców w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym można wyróżnić 2 rodzaje szczepień ochronnych: obowiązkowe i zalecane wymagane.

Obowiązkowe szczepienia ochronne wykonywane są w celu zapobiegania chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, u osób, których wiek i inne okoliczności stanowią przesłankę do nałożenia na nich tego obowiązku.

Wobec osób wykonujących zawód medyczny, narażonych na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i dotychczas nieszczepionych, mają zastosowanie przepisy określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U.2011.182.1086). Szczepienia przeciwko WZW B są wówczas finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych. Dotyczy to jednak tylko sytuacji wykonania pełnego schematu szczepień, zgodnego z programem szczepień ochronnych.

Zalecane szczepienia ochronne wymagane na określonych stanowiskach pracy muszą być zapewnione przez pracodawcę. Zgodnie z Ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi: obowiązkiem pracodawcy lub zleceniodawcy wobec pracownika/ osoby mającej wykonywać pracę, w sytuacji narażenia na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych, przed podjęciem czynności zawodowych, jest poinformowanie o rodzaju zalecanego szczepienia ochronnego wymaganego przy wykonywaniu czynności zawodowych oraz zapewnienie dostępności do szczepionki i pokrycie kosztów jej zakupu.

Warto wiedzieć

Potrzebę szczepienia wymaganego przy wykonywaniu czynności zawodowych, jego rolę ochronną, konsekwencje wynikające z nabycia choroby w przypadku niepoddania się szczepieniu oraz potencjalne powikłania poszczepienne powinien przedstawić realizujący szczepienia lekarz (najkorzystniej, jeśli będzie to lekarz medycyny pracy sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną w danym miejscu pracy). Decyzja o poddaniu się szczepieniu powinna należeć przy tym do pracownika (stąd są to szczepienia zalecane, a nie obowiązkowe). w przypadku odmowy poddania się szczepieniu przez pracownika, fakt ten wraz z podaniem przyczyny powinien być odnotowany w dokumentacji medycznej.

Szczegółowy wykaz zalecanych szczepień ochronnych w określonych rodzajach czynności zawodowych określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. (Dz.U.2012.40). Wykaz rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności zawiera poniższa tabela:

Rodzaje czynności zawodowych Zalecane szczepienia ochronne
Czynności, w trakcie których dochodzi do kontaktu z materiałem biologicznym pochodzenia ludzkiego (krew i inne płyny ustrojowe oraz wydaliny i wydzieliny) lub sprzętem skażonym tym materiałem biologicznym. Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Czynności przy produkcji i dystrybucji żywności oraz wymagające kontaktu z żywnością w zakładach zbiorowego żywienia. Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A.
Czynności, których wykonywanie jest związane z wyjazdami na obszary o wysokiej endemiczności wirusowego zapalenia wątroby typu A. Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A.
Czynności przy usuwaniu odpadów komunalnych lub konserwacji urządzeń służących temu celowi. Szczepienia przeciw tężcowi.
Czynności przy usuwaniu odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych lub konserwacji urządzeń służących temu celowi. Szczepienia przeciw:
1) tężcowi,
2) WZW A,
3) durowi brzusznemu.
Czynności wymagające kontaktu z glebą lub przy obsłudze zwierząt gospodarskich. Szczepienia przeciw tężcowi.
Czynności bezpośrednio związane z uprawą roślin lub hodowlą zwierząt na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu. Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.
Czynności wykonywane w kompleksach leśnych oraz na terenach zadrzewionych na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu. Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.
Czynności związane z bezpośrednią stycznością z osobami przyjeżdżającymi z obszarów występowania zachorowań na błonicę lub związane z wyjazdami na obszary występowania zachorowań na błonicę. Szczepienia przeciw błonicy.
Czynności związane z diagnostyką wścieklizny u zwierząt, praca w laboratorium z materiałem zawierającym wirusa wścieklizny lub związana z narażeniem na zakażenie wirusem wścieklizny w laboratoriach wirusologicznych, w których prowadzona jest hodowla wirusa wścieklizny. Czynności wymagające kontaktu z dzikimi zwierzętami mogącymi stanowić zagrożenie przeniesienia zakażenia na człowieka. Szczepienia przeciw wściekliźnie.
Czynności podejmowane w trakcie pełnienia służby lub wykonywania pracy w urzędach, jednostkach podległych i nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw zagranicznych, Ministra Sprawiedliwości oraz Szefa Służby Celnej, przy wykonywaniu których osoby je wykonujące są narażone na działanie biologicznego czynnika chorobotwórczego mogącego wywołać chorobę zakaźną, a podanie szczepionki przeciw tej chorobie zakaźnej powoduje uodpornienie na nią. Szczepienia przeciw:
1) tężcowi,
2) błonicy,
3) durowi brzusznemu,
4) wściekliźnie,
5) WZW B 6) WZW A
7) kleszczowemu zapaleniu mózgu,
8) japońskiemu zapaleniu mózgu,
9) zakażeniom wywoływanym przez menigokoki,
10) odrze,
11) śwince,
12) różyczce,
13) ospie wietrznej,
14) poliomyelitis,
15) grypie,
16) żółtej gorączce,
17) zakażeniom wywołanym przez pneumokoki,
18) wąglikowi,
19) cholerze,
20) ospie prawdziwej,
21) jadowi kiełbasianemu (prowadzi się u osób narażonych na działanie takiego biologicznego czynnika chorobotwórczego, który może wywołać chorobę zakaźną, o której mowa w pkt 1-21).

Źródło: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. (Dz.U.2012.40)

Najbliższe spotkanie:
Zapisz się na konferencje
Idź do następnego artykułu

Partnerzy merytoryczni

Projekt Edukacyjny

Projekt realizowany dzięki wsparciu