Informacje dla pracodawców

Jak wdrożyć program profilaktyczny w firmie?

Opracowanie programu profilaktycznego jest procesem wieloetapowym. Punktem wyjścia powinna być analiza potrzeb zdrowotnych pracowników w kontekście charakterystyki środowiska pracy i ewentualnej ekspozycji na czynniki zakaźne. Należy pamiętać o tym, że wstępnie przygotowany program wymaga pilotażowego wdrożenia, po którym należy go zmodyfikować. Działania profilaktyczne powinny uwzględniać zaangażowanie osób odpowiedzialnych za zarządzaniem zdrowiem pracowników, służby medycyny pracy i BHP.

 Etapy programu profilaktycznego w firmie ukierunkowanego na zapobieganie chorobom zakaźnym poprzez realizację szczepień ochronnych: 

  1. Diagnoza
  2. Inicjacja programu
  3. Opracowanie planu
  4. Wybór osób odpowiedzialnych
  5. Informacja
  6. Wdrażanie
  7. Kontrola
  8. Ewaluacja

 

Etap 1: Diagnoza stanu wyjściowego,  określającego potrzeby zdrowotne, oczekiwania oraz deklarowany udział w programie. Źródło informacji w tym zakresie powinny stanowić:

  • informacje od przedstawiciela BHP, szczególnie dotyczące występowania zawodowych czynników ryzyka chorób zakaźnych,
  • dane od lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną nad pracownikami (umowa z jednostką służby medycyny pracy),
  • uwagi i spostrzeżenia spontanicznie zgłaszane przez pracowników,
  • celowo zorganizowane badanie kwestionariuszowe (ankiety potrzeb zdrowotnych).


Etap 2: Inicjacja programu

  • przedstawienie zarządowi lub dyrekcji firmy idei programu, korzyści ogólnozakładowych oraz korzyści indywidualnych dla pracowników,
  • wyniki analizy potrzeb zdrowotnych powinny stanowić argument dla pracodawców w procesie inicjowania ich działań na rzecz ochrony zdrowia pracowników, w tym decyzji dotyczącej wdrożenia programu profilaktycznego ukierunkowanego na zapobieganie chorobom zakaźnym,
  • uzyskanie zgody na realizację.


Etap 3: Opracowanie szczegółowego planu programu

  • określenie głównego i szczegółowych celów programu oraz działań niezbędnych do ich osiągania (personel, sprzęt, środki, miejsce),
  • opracowanie szczegółowego harmonogramu przebiegu działań, ich kosztorysu, sposobów oceny poziomu uczestnictwa i zadowolenia pracowników z przedsięwzięć projektu oraz oceny jego ostatecznych efektów,
  • ustalenie priorytetów interwencji według stanowisk pracy i występujących na nich narażeń, przy czym w przypadku ograniczenia zasięgu programu interwencji należy dokonać wyboru działów, w których program w pierwszej kolejności powinien zostać przeprowadzony, z zastrzeżeniem uwzględnienia pracowników zidentyfikowanych w ramach indywidulanej oceny potrzeb zdrowotnych,
  • przygotowanie dokumentacji związanej ze szczepieniami,
  • opracowanie listy sytuacji wykluczających szczepienie, np. przeciwwskazania medyczne – we współpracy z profesjonalistami zajmującymi się ochroną zdrowia pracujących.


Etap 4: Wybór osób odpowiedzialnych za realizację programu

  • wybór osób odpowiadających za część administracyjną projektu,
  • wybór medycznych realizatorów programu,
  • ustalenie trybu kontaktowania się zespołu.


Warto wiedzieć

Współczesne doświadczenia wskazują, że najlepszą praktyką dla zwiększenia odsetka osób zaszczepionych wśród pracowników jest prowadzenie szczepień w miejscu pracy, przy czym koniecznym warunkiem jest tu zapewnienie odpowiednich warunków sanitarno-epidemiologicznych oraz bezpieczeństwa zdrowotnego. Szczegółowe informacje na ten temat zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz.U.2012.739). Bezpieczeństwo zdrowotne zapewni wykwalifikowany personel medyczny, dysponujący wiedzą i doświadczeniem, wyposażony w odpowiednie środki i materiały medyczne, gwarantujący właściwe przechowywanie i transport szczepionek, w tym zachowanie łańcucha chłodniczego, a także środki niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy medycznej.

Etap 5: Informacja o programie

  • poinformowanie pracowników o planach realizacji programu i ograniczenie do minimum obaw związanych z planami jego wdrażania,
  • odpowiednia komunikacja i organizowanie kampanii reklamujących program,
  • wprowadzanie udogodnień i systemów motywacji,


Warto wiedzieć

Frekwencja i aktywny udział pracowników w programie prozdrowotnym będzie zależeć od zaprezentowania go im w przystępny i zrozumiały sposób, każdorazowo uwzględniający odrębności danego zakładu. Ważne, by ze względu na wątpliwości prawne, nie zmuszać pracowników do poddawania się szczepieniom, ale postarać się ich przekonać. w komunikacji warto postawić na edukację zdrowotną i prezentację korzyści ze szczepienia.

Etap 6: Wdrażanie zaplanowanych działań

  • organizowanie zaplanowanych przedsięwzięć – w miejscu pracy lub w poradni (udogodnienia – godziny realizacji, przygotowanie miejsca w firmie z zachowaniem praw pacjenta do poszanowania intymności),
  • działania należy najpierw wdrożyć pilotażowo, następnie ocenić słabe punkty, poprawić program i wdrożyć w całym zakładzie.


Etap 7: Kontrola realizacji programu

  • sprawdzanie zgodności realizowanych działań z harmonogramem i kosztorysem,
  • monitorowanie poziomu uczestnictwa pracowników w poszczególnych działaniach oraz ich opinii na ich temat
  • bieżące motywowanie wykonawców programu i kontrolowanie poziomu realizowanych przez nich zadań,
  • wprowadzanie niezbędnych korekt do planu programu, adekwatnie do zaistniałej sytuacji.


Etap 8: Ewaluacja efektów programu

  • organizowanie procesów gromadzenia danych, współudział w ich opracowaniu,
  • upowszechnienie efektów programu tj. opracowanie kampanii informacyjnej: wewnętrznej (dla kadry, zespołu wykonawców, pracowników) i zewnętrznej,
  • przygotowanie propozycji związanych z kontynuacją programu.


Warto wiedzieć

Badania rynku pokazują, że pacjenci 3 razy chętniej poddają się szczepieniom, jeśli zaleca im to personel medyczny, a 61% dorosłych zaszczepiłoby się, jeśli im to zaleci lekarz rodzinny lub pielęgniarka. 1 Oznacza to ogromną szansę powodzenia dla działań służby medycyny pracy, gdzie każdy pracownik jest regularnie badany przez lekarza medycyny pracy.

w realizacji działań ukierunkowanych na zdrowie pracowników, pracodawcy powinni korzystać z pomocy służby medycyny pracy, tym bardziej, że zgodnie z art. 12. ustawy o służbie medycyny pracy: badania wstępne, okresowe, kontrolne oraz pozostałe działania z zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi, powinny być wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej pomiędzy pracodawcą a podstawową jednostką służby medycyny pracy. Taka umowa zapewnia ciągłość opieki profilaktycznej (musi być zawarta na co najmniej 1 rok), pozwala też uzyskać lekarzowi medycyny pracy możliwie pełny obraz potrzeb zdrowotnych pracowników w oparciu o realizowane obowiązkowe badania lekarskie oraz wiedzę o występujących czynnikach szkodliwych i uciążliwościach zawodowych (informacje wynikające ze skierowań na badania oraz z wizytacji stanowisk pracy). Pracodawca zyskuje większą kontrolę procesu realizowania świadczeń oraz możliwość egzekwowania ich należytej jakości.

Od lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną, oprócz orzekania o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy, należy oczekiwać również działań doradczych i edukacyjnych, w tym informowania pracowników o zasadach zmniejszania ryzyka zawodowego, drogach szerzenia się zakażeń (powietrzno-kropelkową, powietrzno-pyłową, kontaktową, krwiopochodną), dostępnych i zalecanych szczepionkach, a także o postępowaniu po przypadkowej ekspozycji na materiał potencjalnie zakaźny. Wszystkie te elementy (działania doradcze i edukacyjne) powinny być ujęte w wymienionych wyżej umowach na opiekę profilaktyczną oraz włączone w programy szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

 

  1. Antczak A, Sobierajski T. Jak skutecznie rekomendować szczepienia przeciw grypie pacjentom z grup ryzyka? Instytut Oświaty Zdrowotnej Fundacja Haliny Osińskiej, Warszawa 2014.
Najbliższe spotkanie:
Zapisz się na konferencje
Idź do następnego artykułu

Partnerzy merytoryczni

Projekt Edukacyjny

Projekt realizowany dzięki wsparciu