Informacje dla pracodawców

Ile kosztują nas choroby zakaźne?

Koszty powstałe w wyniku choroby zakaźnej można podzielić na trzy grupy:

Bezpośrednie Wszystkie nakłady poniesione w wyniku interwencji medycznej lub procesu leczenia danej jednostki chorobowej, np. koszty leczenia (objawowego), wizyt lekarskich, leczenia powikłań pogrypowych i inne.
Pośrednie Straty produktywności powstałe w wyniku choroby, koszty absencji lub długotrwałej nieobecności w pracy z powodu choroby własnej bądź opieki nad chorym, spadek wydajności pracy osób chorych, ale niebędących na zwolnieniu lekarskim (prezenteizm).
Niematerialne Koszty trudne do ujęcia w kategoriach ekonomicznych, np. pogorszenie jakości życia (np. z powodu bólu), utrata czasu wolnego czy ograniczone możliwości funkcjonowania społecznego lub zawodowego.


Ocenia się, że koszty pośrednie mogą stanowić od 30% aż do 95% całkowitych mierzalnych kosztów generowanych z powodu choroby!

Warto wiedzieć
Prezenteizm, czyli nieefektywna obecność w pracy chorego pracownika ma istotny wpływ na koszty ponoszone przez pracodawców. w przypadku chorób zakaźnych jest to szczególnie groźne, ponieważ oprócz obniżonej wydajności pracy dochodzi także do rozprzestrzeniania patogenu na współpracowników. Według piątych Europejskich Badań Warunków Pracy aż ¼ pracowników przychodziła do pracy pomimo choroby, a dane opublikowane w Harvard Business Review w raporcie „Presenteeism: At Work—But Out of It” wskazują, że koszty obniżonej efektywności z powodu grypy w koncernie Lockheed Martin wynosiły ponad 600 tys. dolarów. 1

Najlepiej poznane w wymiarze ekonomicznym są zagadnienia związane z zachorowaniami na grypę. Oceniono, że koszty leczenia grypy i straty nią spowodowane są nawet 4-krotnie wyższe od kosztów szczepień.

Warto wiedzieć
  • Grypa jest odpowiedzialna za 12% absencji na świecie.
  • Okres zakaźności grypy zaczyna się już na 1-2 dni przed pojawieniem się pierwszych objawów choroby. w tym czasie dochodzi do transmisji wirusa na 5-10% współpracowników.
  • Po 2-3 dniach 10-20% pracowników może znaleźć się na zwolnieniu lekarskim trwającym co najmniej 3-4 dni.
  • Po chorobie, na powrót do pełnej formy pracownik potrzebuje co najmniej 2 tygodnie.
  • U osób, które pracowały podczas grypy stwierdzono osłabienie czasu reakcji o 20-40%. Może to powodować obrażenia lub błędy, które mogą wiązać się z kosztami dla firmy.

Źródło: Pracodawcy w grupie ryzyka, czyli jak skutecznie ograniczać ekonomiczne konsekwencje grypy, IOZ
Fundacja Haliny Osińskiej, 2014 

W krajach rozwiniętych, koszty pośrednie obejmują większość obciążeń ekonomicznych powodowanych przez grypę i stanowią 82% wszystkich kosztów grypy w Niemczech, 80-90% we Francji i 88% w USA. W Polsce koszty bezpośrednie oszacowano na ok. 43,5 mln PLN w roku bez epidemii do 730 mln PLN dla roku z epidemią. Natomiast koszty pośrednie w roku bez epidemii zostały oszacowane na ok. 836 mln PLN, czyli niemal 20-krotnie więcej niż oszacowane dla takiego samego roku bezpośrednie koszty leczenia grypy. 2

Wśród kosztów chorób zakaźnych ponoszonych przez pracodawców należy wskazać:

  • Koszty absencji pokrywane przez fundusz zakładów pracy,
  • Wypłaty wynagrodzeń za zastępstwa i nadgodziny, wynikające z potrzeby wykonania pracy za pracowników przebywających na zwolnieniach lekarskich,
  • Koszty pośrednie absencji:
    • administracyjne, związane z obsługą zwolnienia,
    • rekrutacji i przeszkolenia nowych pracowników,
    • obniżonej produktywności (związane opóźnieniami w produkcji/ z problemami w realizacji kontraktów)
    • spowodowane obniżoną jakością i wydajnością pracy wykonywanej przez niedoświadczonych pracowników w nad¬godzinach, z powodu zastępstwa za pracowników przebywających na zwolnieniu chorobowych. 3


Biorąc powyższe pod uwagę, profilaktyka chorób zakaźnych w miejscu pracy nabiera zdecydowanie większego znaczenia i – oprócz tworzenia bezpiecznych warunków pracy – jest uzasadniona ekonomicznie.

Warto wiedzieć

Koszty pośrednie oraz te niematerialne są tymi, które w głównej mierze ponosi pracodawca. Może ich uniknąć prowadząc programy zapobiegania chorobom zakaźnym, w tym szczególnie efektywne szczepienia ochronne wśród pracowników.


  1. Presenteeism: At Work—But Out of It. Harvard Business Review. https://hbr.org/2004/10/presenteeism-at-work-but-out-of-it
  2. Ernst & Young i wsp. Grypa i jej koszty. Wstępne studium w projekcie dotyczącym wypracowania rozwiązania na poziomie narodowym umożliwiającego istotne zwiększenie wyszczepialności przeciw grypie sezonowej w Polsce. http://opzg.pl/do-pobrania
  3. Pęciłło M. Koszty absencji chorobowej i działania ją ograniczające Bezpieczeństwo Pracy – Nauka i Praktyka nr 9, 2012, str. 12-16
Najbliższe spotkanie:
Zapisz się na konferencje
Idź do następnego artykułu

Partnerzy merytoryczni

Projekt Edukacyjny

Projekt realizowany dzięki wsparciu