Informacje dla pracodawców

Choroby zakaźne w miejscu pracy i dostępna profilaktyka

Choroby zakaźne są problemem klinicznym, epidemiologicznym, ogólnospołecznym i ekonomicznym, przy czym należą one do grupy schorzeń, którym można w znacznym stopniu zapobiegać. w przypadku tych, dla których istnieją szczepionki, profilaktyka jest znacznie łatwiejsza niż np. w chorobach cywilizacyjnych, gdzie pacjent musi się stosować do zaleceń przez wiele lat, zwykle do końca życia.

Ważne definicje

Choroba zakaźna: choroba, która została wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy.

Biologiczny czynnik chorobotwórczy: drobnoustroje komórkowe posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych lub wytwarzane przez nie produkty; zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty; cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty.

Szczepienie ochronne: podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.

Źródło: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Szczepienia są najbardziej skuteczne, gdy przeprowadza się je masowo. i tak na przykład, powszechne szczepienia przeciwko czarnej ospie doprowadziły do eliminacji tej śmiertelnej choroby w 1980 r. Natomiast, jeśli zaszczepiony jest niewielki odsetek populacji lub między szczepieniami są przerwy niezgodne z dawkowaniem szczepionki, drobnoustroje chorobotwórcze mogą ulec mutacjom, w wyniku których powstają nowe szczepy chorobotwórcze, przeciw którym dostępne szczepionki nie są skuteczne.

Warto wiedzieć
Według danych epidemiologicznych dotyczących występowania wybranych chorób zakaźnych w Polsce opublikowanych przez Główny Inspektorat Sanitarny, w 2015 roku zgłoszono ponad 4 miliony zachorowań na choroby zakaźne. 1

Choroby zakaźne określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2013 r. w sprawie zgłoszeń podejrzenia lub rozpoznania zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej (Dz.U. z 2013 r. poz. 848) podlegają obowiązkowemu zgłoszeniu do właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Występowanie chorób zakaźnych jest na bieżąco monitorowane i publikowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.

Warto wiedzieć

W Polsce, od 1 stycznia do 15 września 2017 r. zarejestrowano 1426 przypadków wirusowego zapalenia wątroby typu A (WZW A, żółtaczka pokarmowa). w porównaniu do analogicznego okresu w roku poprzednim, co stanowi ponad 50-krotny wzrost zachorowań, posiadający już znamiona epidemii. Taka informacja umożliwiła wdrożenie odpowiednich działań prewencyjnych, w tym wydanie ostrzeżeń oraz rekomendacji do szczepień przeciw WZW A. Jeśli chodzi o grypę, odnotowano wzrost zachorowań o ponad 550 tys. przypadków w porównaniu z analogicznym okresem 2016 r. 2 Warto podkreślić, że dla obydwu tych chorób – WZW A i grypy – są powszechnie dostępne szczepienia.

W tabeli nr 1 przedstawiono występowanie wybranych chorób zakaźnych wraz z informacją o możliwości zapobiegania im poprzez szczepienie. Warto zwrócić uwagę na znaczną różnicę w występowaniu 2 chorób przenoszonych przez kleszcze: ponad 100-krotnie częstszej boreliozy, przeciw której nie ma dostępnej szczepionki i kleszczowego zapalenia mózgu, przeciw któremu można się zaszczepić. O skuteczności szczepień świadczy też brak przypadków zachorowania na wściekliznę przy jednoczesnej informacji, że styczność i narażenie na wściekliznę prowadzące do potrzeby szczepień odnotowano aż w 5878 przypadkach!

W przypadku pneumokoków i meningokoków, w tabeli ujęto jedynie najcięższe schorzenia. Trzeba jednak wiedzieć, że liczba chorób wywołanych przez te drobnoustroje jest znacznie większa (zapalenia płuc, zapalenia ucha środkowego, etc.)

Choroba zakaźna Liczba zachorowań Dostępna szczepionka
Błonica 0 Tak
Borelioza 13 930 Nie
Choroba wywołana przez Streptococcus pneumoniae (inwazyjna) 755 Tak
Grypa 3 447 541 Tak
Kleszczowe zapalenia mózgu 128 Tak
Krztusiec 2 301 Tak
Salmonelloza 6 993 Nie
Tężec 10 Tak
Wirusowe zapalenie wątroby typu A 1 426 Tak
Wirusowe zapalenie wątroby typu B - ostre 51 Tak
Wścieklizna 0 Tak
Zapalenie opon mózgowych i/lub mózgu wywołane przez meningokoki 89 Tak

Tabela 1. Liczba zachorowań na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 września 2017 r. 2

  1. Stan Sanitarny Kraju w roku 2015 – raport Głównego Inspektoratu Sanitarnego. https://gis.gov.pl/images/gis_stan_2015_internet_jb.pdf
  2. Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatruciach w Polsce w 2017 roku.
    Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Zakład Epidemiologii, Pracownia Monitorowania i Analizy Sytuacji Epidemiologicznej. http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2017/index_mp.html
Najbliższe spotkanie:
Zapisz się na konferencje
Idź do następnego artykułu

Partnerzy merytoryczni

Projekt Edukacyjny

Projekt realizowany dzięki wsparciu